SHADOWS

Bayezid Camii'nin kuzeybatısında yer alan ve II. Bayezid Külliyesi'nin bir parçası olan II. Bayezid Medresesi'ni yaptıran Sultan II. Bayezid'in güzel sanatlara, özellikle de hat sanatına büyük ilgisi vardı. 16. yüzyılın başarılı hattatlarından Şeyh Hamdullah'a değer veren, yazı yazarken hokkasını tutacak kadar mütevazı olan II. Bayezid, medresenin günümüzde hat sanatları müzesi olarak kullanıldığını bilseydi, şüphesiz bundan büyük hoşnutluk duyardı. İslam kültürlerinde yazıyı güzelliğinin en üst noktasına ulaştıran hat sanatına ait değerli örneklerin sergilendiği medresenin mimarı ise Yusuf bin Papas. Tamamen kesme taştan yapılan bina, merkezi bir dersanenin üç tarafına sıralanmış on dokuz odadan oluşuyor. İnşaatının 1507'de bitirildiği tahmin edilen medresede, o devirde genellikle şeyhülislamların ders verdiği biliniyor.


1940'lı yıllarda geçirdiği büyük onarımlardan sonra kırk yıl boyunca Belediye Şehir Kütüphanesi olarak hizmet veren II. Bayezid Medresesi, Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından restore edildikten sonra 28 Ekim 1984 tarihinde, Türk Vakıf Hat Sanatları Müzesi adı ile Türkiye'de ve dünyada tek hat sanatları müzesi olarak ziyarete açıldı. Yazma ve levha eserlerin yanı sıra taş, cam, kumaş, maden gibi çeşitli malzemelerin üzerine yazılı eserlerin bulunduğu müzede, toplam 277 eser sergileniyor. Müzenin yemyeşil avlusuna açılan koridorlarında, odalarında gezinirken incelikle, sabırla işlenmiş, yazı çeşitlerine göre ayrılarak düzenlenmiş hat sanatı örneklerini görebilirsiniz: Zamanın ünlü hattatları tarafından kûfi, nesih ya da muhakkak hat ile yazılmış Kuran-ı Kerimler, risaleler, Hint ve Magrip hatlı yazma eser ve levhalar, ahşap katıa eserler, sülüs, muhakkak, talik hatlı yazma ve levhalar, istifli yazılar, sülüs ve aynalı yazılar, tuğralar, muhakkak yazmalar, icazetler, hilyeler, işleme yazılar, meşkler, etnografik teşhir eserleri, sülüs ve nesih murakkalar ve Kutsal Emanetler müzede özenle korunan eserler arasında.


Sergilenen yazma eserlerin büyük bir kısmını ise Kuran-ı Kerimler oluşturuyor. Arapça Kuran-ı Kerimler'in yanı sıra Türkçe tercümeli olanları da görmek mümkün. Müzede sergilenen en eski eserler ise kûfi hatla 19 satır halinde Mehmed bin İdris tarafından 9-10. yüzyılda yazılmış olan Kuran-ı Kerim ile 11. yüzyıldan kalma kûfi risaleler. Mehmed Zaifi'nin nesih hat ile yazdığı Risaleler Mecmuası, Mehmedoğlu Cezeri'nin Şerh-i Salibi'si ve hattatı bilinmeyen Tefsir Kitabı, teşhir edilen yazma eserlerin başında geliyor. Hattat padişahlardan Sultan III. Ahmed'in 'Kurtuluş doğruluktadır' anlamındaki sülüs hatlı eseri ile Sultan Abdülmecid'in sülüs ve nesih hatlı kıt'ası Osmanlı sultanlarının hat sanatındaki yerini gösteriyor. Müzede ayrıca Sultan II. Abdülhamid'in ceviz ve gül ağacından yaptığı rahleyi de görmek mümkün. Osmanlı sultanlarının babalarının ismi ile birlikte kendi isimlerinin de yazıldığı imzaları olan tuğralar da sergilenen eserler arasında.

__________________





Üyeler içindir. üye olun...

SHADOWS

Şefik Bey, Sabri, Mustafa İzzet, Yesari ve Nasiye cariyenin dival tekniği ile işlenmiş talik ve sülüs hatlı eserleri ile önemli hattatlarımızdan Selma Hanım'ın talik hat levhası da müzede sergileniyor. Müzenin gözde eserlerinden biri de Şeyh Muhammed Selim el Kadiri tarafından 1880-1887 yılları arasında sülüs, nesih ve gubari (toz) hat ile yazılan levha. Eserde yazının simetriği sol tarafta da yer alıyor. Bundan dolayı müsenna yazılar grubunda yer alan levha, hattatı Kadiri tarikatına mensup olduğundan, bir Kadiri dervişinin oturuş formunda. Bu açıdan da yazı resim grubuna giriyor. Eshab-ı Kehf (Yedi Uyurlar) isimleri ile istiflenen tuğra da üzerindeki çiçek resimleriyle resim sanatı açısından önem taşıyor. İlk yazı çeşitlerinden olan ve siyah zemine, altın mürekkep ile zerendüt olaran yazılan makili hat örnekleri de müzede sergilenen paha biçilmez eserlerden.


Hattatların karalamaları (meşk) ise hat sanatında önemli yer tutuyor. Yine müzede yer alan hekim, hattat ve şair Kâtipzade Mehmed Refii tarafından talik hat ile nilüfer yaprağı üzerine yazılan meşk eşsiz bir eser. Mehmed Esat-ül Yesari'nin talik meşkinde ise harflerin yazılması için, kalemin uç kalınlığının oran olarak kullanıldığı açıkça görülüyor. Osmanlı'nın son dönemine ait olan divani, sülüs, nesih hat ile yazılmış iki icazet de (Osmanlı dönemi diplomaları) öğrencilerin okuduğu dersleri ve aldığı notları içermesi açısından, eğitim tarihinde önem taşıyor. Murakkalar hat sanatının yazıldığı albümlerdir. Mehmed Rüştü'nün iki satır sülüs ve iki satır nesih hatlı murakkası H. 1272 tarihli. Süslemeleri devrinin özelliğini taşıyor. Katıa hatlar, kâğıt, deri, ahşap, sedef, fildişi gibi çeşitli malzemeden yazılan yazının tahta, kumaş, kâğıt ya da deri zemine monte edilmesiyle meydana gelir.


Mehmed Rüştü’nün H. 1277 tarihinde yazdığı ‘Muhammed’ ibareli ahşap katıa eseri de müzede görülebilir. Türk Vakıf Hat Sanatları Müzesi’nde zaman zaman, yerli ve yabancı sanatçıların hat ve tezhip sanatı ağırlıklı eserlerinden oluşan sergiler de düzenleniyor. Bu sergilerin amacı, günümüzde yaşayan hat ve tezhip sanatçılarını desteklemek, hat, tezhip ve ebru gibi geleneksel Türk el sanatlarını tanıtmak ve sevdirmek. II. Bayezid Medresesi’nin huzurlu atmosferinde yer alan Türk Vakıf Hat Sanatları Müzesi’nin kapıları, hat sanatını seven ve öğrenmek isteyenlere her zaman açık.

* Dr. Zübeyde Cihan Özsayıner, Türk Vakıf Hat Sanatları Müzesi Müdürü.

__________________





Üyeler içindir. üye olun...